Onderzoeksmethoden

Het veld van de forensische psychiatrie is complex. Forensische psychiatrie is een medische discipline, maar men vindt op dit onderzoeksterrein ook psychologen, sociologen, juristen en andere specialisten. Patiënten moet men onderzoeken in en via de instellingen. Deze beheren de gegevens over instroom, diagnose, behandeling en uitstroom.

Onderzoek heeft als uiteindelijk doel het verbeteren van de behandeling. Er is dan ook sprake van een nauwe relatie tussen behandelaars en onderzoekers (het 'scientist-practitioner' model). Ook behandeling en zorg zijn sterk gerelateerd. Doel is het verbeteren van het functioneren van de persoon, maar ook het verhogen van de veiligheid. Risico's moet men kunnen inschatten, en maatregelen moeten worden getroffen om de omgeving te beschermen. Afhankelijk van de aard van de stoornis(sen) ligt het accent sterker op zorg, beveiliging of behandeling. Soms moet men concluderen dat de huidige methoden het risico niet tot een aanvaardbaar niveau terug konden brengen. Dan staan beveiliging en kwaliteit van leven voorop.

streepjes

Naast het oordeel van de psychiater maakt men gebruik van diverse meetinstrumenten om de vorderingen te peilen. De meeste hiervan worden internationaal gebruikt. Indien de behandeling succes heeft, kan de patiënt geleidelijk terug naar de maatschappij. Dit gebeurt in (zeer) kleine stappen, waarbij steeds opnieuw bekeken wordt hoe het gaat. Het hele verloop, vanaf het moment van de veroordeling tot het moment van opnieuw deelnemen aan de maatschappij (al dan niet onder begeleiding) komt onder de loep bij onderzoek, waarin men tracht te bepalen wat de werkzame bestanddelen zijn.

Om de werkzame elementen in behandeling en zorg te achterhalen zijn zorgvuldige onderzoeksdesigns nodig, waar meerdere klinieken aan deelnemen. Immers, er zijn verschillende stoornissen, al of niet in combinatie met elkaar. Verantwoorde conclusies zijn alleen mogelijk bij voldoende patiënten met soortgelijke kenmerken. De behandeling van de patiënten is langdurig, en het aantonen van effecten vergt dus tijd. De eerste jaren heeft men nog geen resultaten te melden. Wel zijn er manieren om sneller resultaat te boeken: bijvoorbeeld bij retrospectief onderzoek, waarin men gebruik maakt van het verleden. Aan de hand van dossiers gaat men na, hoe een voorspelling op tijdstip X er uit zou hebben gezien, en of deze voorspelling al dan niet zou zijn uitgekomen. Een andere techniek is om variabelen uit een groot aantal kleinere onderzoeken samen te nemen en daarbij de effectgrootte te bepalen van specifieke behandelingen of ingrepen (meta-analyse).