Instrumenten

Risicotaxatie en diagnostiek

Risicotaxatie is het beoordelen van het risico op antisociaal en/of gewelddadig gedrag. Dit gebeurt met behulp van risicotaxatie-instrumenten. In de psychiatrie wordt vanuit bepaalde symptomen of klachten door middel van diagnostische instrumenten een ziekte of stoornis vastgesteld. Er is een overlap tussen diagnostiek en risicotaxatie: risicotaxatie kan gezien worden als een vorm van diagnostiek en diagnostiek kan een bijdrage leveren aan de invulling van de risicotaxatie. Hieronder geven we een beknopt overzicht van beide instrumenten.

Risicotaxatie-instrumenten

Doel risicotaxatie
Door risicotaxatie kan men in de diagnostische fase het recidiverisico bepalen en de statische en dynamische risicofactoren identificeren. Een goed uitgevoerde risicotaxatie kan helpen het recidiverisico van een patiënt adequaat in te schatten en daarmee gewelddadig gedrag te voorkomen. Risicotaxatie-instrumenten zijn - uitgaande van de bestaande kennis - niet bedoeld om in het individuele geval een absolute uitspraak te doen over de kans op een recidive. Het fungeert als een checklist, waarbij voor de weging en interpretatie ruimte wordt gelaten aan de behandelaar.

 
Voor meer informatie, zie de landelijk zorgprogramma's. 

Verplichte risicotaxatie-instrumenten
In het Vernieuwde verlofbeleidskader TBS (Werkgroep verlof en veiligheidsbeleid TBS, 2004) staat voorgeschreven dat in een verlofaanvraag de inschatting van het risico voor (seksueel) gewelddadig gedrag dient te worden vastgesteld met behulp van enkele risicotaxatie-instrumenten. Onlangs is het beleidskader voor verlofaanvragen aangepast naar de laatste wetenschappelijke inzichten over belangrijke factoren die mogelijk wijzen op een verhoogd recidiverisico (RSJ, 2007). In dit verloftoetsingskader is vastgesteld dat een risicotaxatie dient te gebeuren met behulp van de risicotaxatie-instrumenten HCR-20 (Historical Clinical Risk Management-20) en/of HKT-30 (Historisch Klinisch Toekomst-30).

Voor seksuele delinquenten dient daarbij de SVR-20 (Sexual Violence Risk-20) te worden toegepast voor een gestructureerde risicotaxatie van het risico op een seksueel delict. Daarnaast dient de PCL-R (Hare's Psychopathie Checklist-Revised) te worden afgenomen.

Meer informatie over de verplichte risicotaxatie-instrumenten

Meer informatie over alternatieve risicotaxatie-intrumenten

Diagnostische Instrumenten

Binnen de forensische psychiatrie kennen we veel verschillende en complexe psychische stoornissen, waarvan persoonlijkheidsstoornissen, psychotische stoornissen en seksuele stoornissen het meeste voorkomen. Om een diagnose te kunnen stellen zijn er op basis van de DSM verschillende instrumenten ontwikkeld. Door systematisch te kijken naar de aan- of afwezigheid van bepaalde symptomen (zoals bepaalde gedragingen en/of overtuigingen en gedachten) kan een diagnose worden gesteld. Het doel van diagnostiek is indicatiestelling en zorgtoewijzing. Hieronder geven we per genoemde groep stoornissen de belangrijkste instrumenten die gebruikt worden voor diagnostiek volgens de multidisciplinaire GGz richtlijnen.

• Diagnostiek Persoonlijkheidsstoornissen
• Diagnostiek Psychotische stoornissen
• Diagnostiek Seksuele stoornissen

Mocht u meer informatie willen over (andere) diagnostische instrumenten zie dan: www.ggzrichtlijnen.nl. Hier vindt u ook een uitgebreide literatuurlijst.

Voor meer specifieke informatie over diagnostische instrumenten verwijzen wij naar de COTAN (Commissie Test Aangelegenheden Nederland, NIP) te vinden op de internetsite van het NIP (Nederlands Instituut van Psychologen): www.psynip.nl.