Zorgprogramma's in de forensische psychiatrie

Eind 2008 bracht het EFP samen met het veld een viertal forensische psychiatrische zorgprogramma's uit. Deze zorgprogramma's beschrijven de ‘state of the art' op het gebied van diagnostiek, risicotaxatie, behandeling en resocialisatie, uitgaande van de ‘evidence based practices' voor de klinische forensische psychiatrie. Deze zijn toen in boekvorm uitgegeven. Omdat de zorgprogramma's om de zoveel tijd worden geactualiseerd zijn ze inmiddels alleen in PDF vorm, en via MindMap (zie hieronder) beschikbaar.

Verkleinen van het delictrisico
Het primaire doel van een forensisch psychiatrisch zorgprogramma (ZP) is delictrisico's te verkleinen. Een ZP biedt hiertoe een overzicht van het optimale zorgaanbod voor de desbetreffende forensisch psychiatrische doelgroep: een gemeenschappelijk kader voor organisaties, professionals en patiënten, gebaseerd op de beschikbare wetenschappelijke en professionele kennis. De relatie tussen stoornis en delict, alsook het delictrisico en het risico-management spelen in alle fasen van de behandeling een rol.

Evidence-based, best -evidence of best practice?
Omdat de effectiviteit van het zorgaanbod merendeels empirisch niet grondig is onderbouwd (weinig evidence-based) worden in de ZP's vooral interventies omschreven waarvoor empirische steun bestaat (best evidence) en interventies die deskundigen als passend zien en die het veld in praktijk toepast (best practice).

Meer samenhang en standaardisering
Zorgprogramma's zijn ook bedoeld om tot meer samenhang en standaardisering te komen. Hieraan liggen verschillende redenen en wensen ten grondslag:

• De toenemende complexiteit van de pathologie van de forensische populatie
• Het toenemende aantal (experimentele) behandelmethoden 
• De behoefte aan houvast bij het bewaken van de kwaliteit van het zorgaanbod 
• Komen tot een betere aaneensluiting van de verschillende behandelfasen 
• Komen tot behandelintegriteit om behandelingen beter te kunnen evalueren 
• De verbindingen tussen de GGZ en de forensische behandelcentra versterken

Een ZP moet op den duur gaan fungeren als hulpmiddel voor de dagelijkse gang van zaken in de forensische psychiatrie, een handvat voor de dilemma's en beslissingsprocessen daarin.

Tweede generatie
Na de introductie van de eerste generatie zorgprogramma’s werkt het EFP nu in samenwerking met het veld aan de tweede generatie zorgprogramma’s. Deze tweede generatie bestaat uit een basiszorgprogramma (basis-ZP) met daarop aansluitend specifieke zorgprogramma’s over de verschillende stoornissen. Het basis-ZP geeft een overzicht van (de variaties in) het gemeenschappelijke zorgaanbod voor alle forensisch psychiatrische patiënten, ongeacht hun specifieke delicten en stoornissen en de daaruit voortvloeiende verschillen in zorg en behandeling. Het basis-ZP is voortgekomen uit de al bestaande zorgprogramma’s.

Klik hier om de zorgprogramma's in PDF en in MindMap versie te downloaden of bekijken.