Instrumenten
Diagnostiek en risicotaxatie
Het doel van het diagnostisch proces is met behulp van diagnostische instrumenten het zo volledig mogelijk in kaart brengen van de symptomatologie van de patiënt en zijn kenmerkende gedragspatronen, met een bijzonder accent op delict gerelateerd gedrag.
Het doel van de risicotaxatie is het bepalen van het recidiverisico en het identificeren van de specifieke statische en vooral dynamische risicofactoren met behulp van risicotaxatie-instrumenten. Dynamische risicofactoren zijn risicofactoren die, in tegenstelling tot statische risicofactoren, te beïnvloeden zijn door de behandeling. De ontwikkelingen op het gebied van risicotaxatie laten zien dat het ook van belang is aandacht te schenken aan beschermende factoren. Beschermende factoren zijn kenmerken van de persoon en zijn omgeving die het risico op recidive verlagen.
In de praktijk vinden grote delen van de diagnostiek en risicotaxatie parallel en door elkaar plaats, beïnvloeden zij elkaar wederzijds en zijn zij moeilijk van elkaar los te zien. Diagnostiek en risicotaxatie nemen een centrale plaats in binnen de forensisch psychiatrische zorgprogramma’s. Voor een verdere verdieping van deze onderwerpen wordt in onderstaande tekst dan ook verwezen naar deze zorgprogramma’s.
Diagnostische Instrumenten
De keuze van diagnostische instrumenten en activiteiten verschilt per patiënt en vindt plaats op indicatie van de behandelverantwoordelijke en de diagnosticus. Hiertoe formuleren zij een duidelijke diagnostische vraagstelling. De gekozen instrumenten helpen deze vraagstelling te beantwoorden. De instrumenten moeten hiervoor uiteraard wel voldoende betrouwbaar en valide zijn. Het is raadzaam, waar mogelijk, internationaal gangbare instrumenten te gebruiken om internationaal onderzoek mogelijk te maken. Ook is het verstandig verschillende methoden van informatieverzameling en instrumenten met verschillende invalshoeken in te zetten, en alert te blijven op nieuwe ontwikkelingen op dit gebied.
Hoewel dat wel wenselijk zou zijn is er nog geen algemeen geaccepteerde en gestandaardiseerde testbatterij. Dit vloeit voort uit de zelfstandigheid en autonomie van de diagnostici.
Het diagnostische onderzoek omvat in ieder geval de volgende onderdelen.
- Dossieronderzoek
- Medisch-somatisch onderzoek
- Psychiatrisch onderzoek
- Psychologisch onderzoek
- Observatieonderzoek
- Onderzoek naar zorgvragen en zorgbehoeften van de patiënt
- Vaktherapeutisch onderzoek
Risicotaxatie-instrumenten
Risicotaxatie-instrumenten zijn - uitgaande van de bestaande kennis - niet bedoeld om in het individuele geval een absolute uitspraak te doen over de kans op een recidive. Het fungeert als een checklist, waarbij voor de weging en interpretatie ruimte wordt gelaten aan de behandelaar.
Verplichte risicotaxatie-instrumenten
In het Vernieuwde verlofbeleidskader tbs staat voorgeschreven dat in een verlofaanvraag de inschatting van het risico voor (seksueel) gewelddadig gedrag dient te worden vastgesteld met behulp van enkele risicotaxatie-instrumenten. In dit verloftoetsingskader is vastgesteld dat een risicotaxatie dient te gebeuren met behulp van de risicotaxatie-instrumenten HCR-20 (Historical Clinical Risk Management-20) en/of HKT-30 (Historisch Klinisch Toekomst-30). Voor seksuele delinquenten dient daarbij de SVR-20 (Sexual Violence Risk-20) te worden toegepast voor een gestructureerde risicotaxatie van het risico op een seksueel delict. Daarnaast dient de PCL-R (Hare's Psychopathie Checklist-Revised) te worden afgenomen.
Voor informatie betreffende de diagnostiek en risicotaxatie bij patiëntengroepen met persoonlijkheidsstoornissen, seksueel grensoverschrijdend gedrag of psychotische kwetsbaarheid verwijzen wij naar de stoornis-specifieke zorgprogramma’s
